Türkçede sık yapılan yanlışlar

Türkçe ve Dil Bilgisi - Türkçede sık yapılan yanlışlar ...

Cevapla
Türkçede sık yapılan yanlışlar
Önder Adem isimli Üye şimdilik offline konumundadır

Önder Adem(37)

Grafiker / İstanbul

Standart

Türkçede sık yapılan yanlışlar

Alt 31-01-2009 #1
Sponsorlu Bağlantılar

Yine Türkçeyi doğru kullanmak amacı güden bu başlık altında özellikle konuşma dilinde sık yapılan hatalardan örnekler vereceğiz. Siz de benzer yanlış kullanımları ekleyebilirsiniz.

İlgi ve alaka : Eş anlamlı kelimelerin aynı cümle içinde sanki farklı anlamı varmış gibi kullanılması bir "anlatım bozukluğu"dur. İkisinden sadece biri kullanılmalıdır.

Doğrusu: İlginize teşekkür ederim.

Korkunç güzel : Olumlu ve olumsuz iki sıfatın yanyana kullanımı da çoğu zaman yanlıştır. Çok güzel, olağanüstü güzel şeklinde kullanmak daha doğrudur.

Ebatlar, sakatatlar : Dilimize Arapçadan yerleşen bazı kelimelerin sonundaki "at" hecesi çoğu zaman çoğaltma yani "-ler, -lar" anlamına gelir. Dolayısıyla Ebat kelimesinin sonuna bir çogaltma eki daha getirmek yanlış olur. Ebatlar yerine ebat (ölçüler), sakatatlar yerine sakatat kullanmak daha doğru olur.

görmemezlikten gelmek : İki olumsuz ekin arka arkaya kullanması da bir hatadır. Kelimede iki olumsuzluk eki bulunmaktadır. “Görmemezlikten gelmek” örneğinde, gör- eyleminin me- eki ile olumsuz çatısı kurulmuş; ardından bu olumsuz çatının üstüne olumsuz sıfat fiil eki –mez ve isimden isim yapma eki –lik getirilmiştir. Dil bilimde ek yığılması olarak tanımlanan bu ifadenin yerine, -mazlıktan / -mezlikten gelmek yapısının kullanılması uygun olacaktır.

Görmezlikten, duymazlıktan gelmek.

yazılı metin : Metin, zaten yazılı olduğundan ilk sözcük gereksizdir.

değişik versiyon: Versiyon ‘değişik biçim’ anlamındadır. Doğal olarak ‘değişik’ sözcüğüne gerek yoktur. Ayrıca ‘versiyon’ için ‘sürüm’ sözcüğü önerilmiştir.

deniz sahili: ‘Kıyı, yaka, yalı’ anlamındaki ‘sahil ’sözcüğü, denize değil; kara parçasına, örneğin adaya ait olmalıdır: ada sahili gibi.

nüans farkı : Fransızca “nuance” sözcüğü mecazen “fark” anlamındadır. Doğal olarak “nüans farkı” ifadesi hatalıdır.

Doğrusu: Çalışmada nüanslar bulunmaktadır.

en çok satan dergi: Satan kelimesi sat köklü olup, satma işlemini yapan kimse anlamına gelir. Eğer dergi bir şey satmıyorsa buradaki ifade yanlıştır.

Doğrusu: En çok satılan dergi.

Eski Meclis Başkanı: Anlatılmak istenen meclisin eski (önceki) olması ise cümle doğru fakat eğer başkan eski (önceki) ise yanlış.

Doğrusu: Meclis Eski Başkanı

Geri iade ettim: İade kelime anlamı itibariyle geri vermek anlamına geliyor. Cümleyi tam Türkçeleştirirsek "geri geri verdim ettim" gibi saçma birşey olur.

Doğrusu: Geri verdim veya iade ettim.

Konu zaman zaman güncellenecektir.
Bu mesajdan alıntı yap
Sponsor Links
the_one isimli Üye şimdilik offline konumundadır

the_one

Hiç Biri / İstanbul

Standart
Alt 31-01-2009 #2
                             Sponsorlu Bağlantılar
Çok doğru ve gerekli bilgiler verdiğiniz için teşekkürler.
Bu mesajdan alıntı yap
blueden isimli Üye şimdilik offline konumundadır

blueden

Öğrenci (Diğer) / Sakarya

Standart
Alt 31-01-2009 #3
Bu aydınlatıcı bilgiler için teşekkürler.
Bu mesajdan alıntı yap
matrai isimli Üye şimdilik offline konumundadır

matrai

Grafiker / İzmir

Standart
Alt 31-01-2009 #4
çok güzel bir konuya değinmişsin. Paylaşımın için teşekkürler...
Bu mesajdan alıntı yap
Önder Adem isimli Üye şimdilik offline konumundadır

Önder Adem(37)

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 01-02-2009 #5
atlamıyalım, gelmiyecek, başlıyan... : Ünlü daralması görülen kelimeler bazen olmadık yerde kullanılıyor. Ünlü daralması -a, -e” ünlülerinin “-yor” eki nedeniyle “ı,i,u,ü” ye dönüşmesi ile oluşur.

Atla - Atlıyor, Gelme - Gelmiyor, Başla - Başlıyor

-ecek, - acak ekinden önce gelen ünlüler daralmaya uğramaz.

Doğrusu : Atlamayalım, gelmeyecek, başlayan

beyenmek, eylenmek, öğünmek: ğ ve y zaman zaman yanlış kullanılabiliyor.

Doğrusu: Beğenmek, eğlenmek, övünmek

Fransızca dili bilmek: Fransızca, Fransız dili anlamına gelmektedir zaten.

Doğrusu: Fransızca bilmek veya Fransız dili bilmek

Arkadaşlar, karşılıklı tartışmayın lütfen.: Zaten insan tek başına tartışamaz...

Doğrusu: Arkadaşlar, tartışmayın lütfen.

Çok mütevazisin: Mütevazi arapça kökenli olup birbirine paralel anlamına gelir. Eğer birine "çok mütevazisin" derseniz, çok paralel açılara sahipsiniz demiş olursunuzTürkçede sık yapılan yanlışlar

Doğrusu: Çok mütevazısın.

dahili ve harici bedbahtlar : Atatürk'ün gençliğe hitabesinde kullanıldığını sandığımız "bedbaht" kelimesi aslında bahtı kötü, bahtsız anlamındadır. Oradaki doğru kelime "bedhahtır" (kötü niyetli).

Doğrusu: dahili ve harici bedhahlar
Bu mesajdan alıntı yap
Sponsor Links
Önder Adem isimli Üye şimdilik offline konumundadır

Önder Adem(37)

Grafiker / İstanbul

Standart

-de eki ve "de" bağlacı

Alt 02-02-2009 #6
En sık yapılan hatalardan birisi de bağlacı ile -de ekinin kullanımı...

-de hal(durum) eki:

Bu ek her zaman kelimeye bitişik yazılır
Evde, okulda, yedide.

Duruma göre sertleşebilir.
Sınıfta, araçta, beşte, uçakta.

İsmin hallerini hatırlamayan yoktur herhalde
-yalın hali
- i hali,
-e hali,
-de hali
-den hali

işte buradaki -de o... En belirgin özelliği ise bu ekin kullanıldığı bir cümlede ek çıkarılırsa cümlenin anlamı değişir veya bozulur.

Örnek:

Oturduğu sandalyede uyudu kaldı.
Oturduğu sandalye uyudu kaldı. (Sanki burada sandalye uyumuş anlamı veriyor)

Sınavlara evde hazırlanıyor.
Sınavlara ev hazırlanıyor. (Ev sınavlara hazırlanabilir mi?)

Kullanıldığı yerler:

İsimleri fillere bağlar.
Bahçede gezme, dükkanda otur, evde kaldı...

Cümlede dolaylı tümleç, zarf tümleci ve yüklem yapar:
Deniz kıyısında çok hoş vakit geçirdik. (dolaylı tümleç)
Akşam sekizde gelecek? (zarf tümleci)
Hali vakti yerinde. (yüklem)

Zaman bildirir:
Kasımda aşk başkadır.

Fiili durum yönüyle niteler:
Dereyi bir adımda geçti.
Konuşmayı ayakta dinledik.

Zaman ve sayı bildiren kelimelere eklenerek ölçü, miktar bildirir:
Ayda 3 gün annesini ziyarete gider.
Yüzde seksen maliyetim var.

İkilemeler kurar:
Ayda yılda bir yüzerim.
Orada burada geziyor.

Eklendiği kelimeyi sıfat yapar:
Gök maviliğinde gözleri vardı.

Yapım eki görevi görür:
Gözde öğrencilerdendi.
Sözde okulu birincilikle bitirmiş...


de bağlacı :

Bu bağlaç her durumda ayrı yazılır. Kendinden önce ve sonra gelen kelimelerden ayrı yazılır. Konuşmada olsa da yazıda sertleşmez. -te veya -ta şeklinde yazılmaz.

Şubat da geldi geçti.
Buradaki araç da beyaz.
Güneş de ne yakıcı bugün.

Bu "de" bağlacı cümleye "dahi" -çok zeki anlamında kullanılan dahi değil- anlamı katar. Buradaki "de" cümleden çıkarıldığında -çoğunlukla- cümlenin anlamı bozulmaz, belki anlam daralması yaşanabilir.

Toplantıya Selim de katıldı.
Toplantıya Selim katıldı.

Bu kitabın aynısında bende de var.
Bu kitabın aynısından bende var.

Her zaman kendinde önce gelen heceyi vurgulu söyletir. Konuşurken dikkat edin, "de"bağlacından önceki heceyi okurken sanki bağırır gibi dik tonda söylersiniz. Vurgulanan hecenin altını çiziyorum.

Bu konuya Ayşe de çalıştı.
Ağaçtaki kuşlar da ne hoş ötüyorlar
Evde de yemek yiyebiliriz.

Ayrı yazıldığı için özel isimlerden sonra gelse de kesme işareti ( ' ) ile ayrılmaz.
-de eki ile "de" bağlacını aynı cümlede kulanalım.

Türkiye'de Mehmet de çalışabilir.
Ayşe'deki kazağın aynısını Hatice de satın almış.

Sanırım bu kadar örnekle artık -de eki ve "de" bağlacı kolayca birbirinden ayrılır.
Bu mesajdan alıntı yap
the_one isimli Üye şimdilik offline konumundadır

the_one

Hiç Biri / İstanbul

Standart
Alt 02-02-2009 #7
Az önce terazi yerine moderatöre bildir butonuna basmışım. Türkçede sık yapılan yanlışlar
Emeğinize sağlık, teşekkürler.
Bu mesajdan alıntı yap
efoja isimli Üye şimdilik offline konumundadır

efoja(34)

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 02-02-2009 #8
Önder bey harika olmuş bu Türkçede sık yapılan yanlışlar ben de eklemeliyim dayanamayacağım:

Ölü ölmez, insan kendini intihar edemez ve uyku uyunmaz
biri ölür, insan kendini öldürür ya da intihar eder ve uyunur. Türkçede sık yapılan yanlışlar
Bu mesajdan alıntı yap
kopukhasan isimli Üye şimdilik offline konumundadır

kopukhasan

Hiç Biri / Antalya

Standart
Alt 02-02-2009 #9
Çok mütevazisin: Mütevazi arapça kökenli olup birbirine paralel anlamına gelir. Eğer birine "çok mütevazisin" derseniz, çok paralel açılara sahipsiniz demiş olursunuz
Eğitim şart!
Bu mesajdan alıntı yap
donie isimli Üye şimdilik offline konumundadır

donie

Grafiker / İzmir

Standart
Alt 02-02-2009 #10
en önemli değerimiz Türkçemiz daha dikkatli daha özenli olmalıyız bende kendime pay çıkardım önemli bir konu teşekkürler.
Bu mesajdan alıntı yap
Sponsor Links
Cevapla

Tags
sik, turkcede, yanlislar, yapilan

Benzer Konular
Konu Konu Bilgileri Forum Cevaplar Son Mesaj
yapılan iyilik unutulursa ? mavi gül Graficafe 6 31-10-2008 10:06:15
yapılan iyilik unutulursa ? GRAFİMERVE Graficafe 1 10-07-2008 12:22:37
yapılan yeni tasarım lar 159480** Dijital Sanat 2 23-05-2008 09:56:32
photoshopta yapılan çalışmalarım kasta095 Serbest Çalışmalar 6 06-05-2008 16:45:51
yapılan işi tekrar etmek? görkem Corel Draw 5 03-11-2007 16:37:12

Kapat
Şifremi Unuttum?