Türklerde Çini ve Çinicilik

Çini - Türklerde Çini ve Çinicilik ...

Cevapla
Türklerde Çini ve Çinicilik
senem sevtap isimli Üye şimdilik offline konumundadır

senem sevtap

Grafiker / Ankara

Standart

Türklerde Çini ve Çinicilik

Alt 24-12-2008 #1
Sponsorlu Bağlantılar

Türklerde Çini ve Çinicilik

Çinicilik pek eski olup, tarih bakımından ta Asurlular zamanına varan bir doğu sanatıdır. Orta Asya’da Turfan, Aşkar ve Koça bölgelerinde yapılan araştırmalarda, nefis Türk çini ve resimlerinin ele geçirilmiş olması, Türlerin çok eski devirlerde, 8. yüzyıldan önce, bu sanat dalında da ne kadar ileri gitmiş olduklarını göstermektedir.
Orta Asya’dan itibaren asırlar boyu âbideleşen Müslüman-Türk sanat eserlerinin tezyinatında, güzel sanatların çeşitli dallarından faydalanılmış, bu arada çini ve çinicilik sanatının şaheser örnekleri sergilenmiştir.

Türklerde çinicilik: İlk olarak Türkler, Orta Asya’da çini imal etmişlerdir. Orta Asya’daki Kâşân şehrinden dolayı çiniye “Kâşî” denildiği bilinmektedir. Kâşân şehrinde yapılan kazılarda bulunan fırın artıkları ve parça çiniler gösteriyor ki, çini, Türkler tarafından bir sanat olarak değerlendirilmiş ve birbirinden güzel eserler verilmiştir.

Orta Asya’daki Hunlar, Karahanlılar, Uygurlar, Gazneliler, çini ve seramik sanatını kitabelerde ve binalarda yapı malzemesi olarak kullanmışlardır. Aralarında ihtilaflar olmasına rağmen Türkler, genellikle aynı sanat anlayışı ve üslup içinde olmuşlardır. Mengücükler, Selçuklular, Eretnaoğulları, Germiyanoğulları, Karamanoğulları ile Ramazanoğulları'na ait eserlerde teknik ve desen bakımından birçok benzerlikler, bunu açıkça meydana koymuştur.

Türk Boyları, yapmış oldukları eserlerde, cephe kaplaması olarak, sırlı tuğlayı kullanmışlardır. İslâmiyet öncesi Türk toplulukları içinde, seramik sanatı, Göktürkler'le beraber Kırgız Türklerinde de görülmektedir. Kırgız seramikleri madenî kapkacağın taklididir. Bu seramikler üzerindeki çalışmalar, M.S. 1209’da Kırgızlar ile birlikte Moğollarda da son bulur. Türk kavimleri içinde Karluklar özel bir yer tutar. Tek renkli Karluk çini ve seramiklerinde insan ve hayvan figürlerine geniş yer verildiği, dokuz ve onuncu yüzyılda görülmüştür. Daha sonra Sâmânoğullarının elinde İslâmî dekorlar işlenmiştir. Anadolu; Sâmânoğulları, Abbâsîler, Karahanlılar, Gazneliler, Fatımîler ve özellikle Selçuklular devirlerinde, çini ve seramik sanatının en çok yapıldığı yer olmuştur. Orta Asya’dan gelen Selçuklular, 1037 tarihinde Suriye’yi almakla yeni bir stil geliştirmişlerdir. Selçuklular, imalatta birkaç değişiklik yaparak, çini mozaik imal etmişlerdir. Bunun yanında ayrıca kitabeler ve pano bordürleri, üçgen, dörtgen ve kabartma çinilerle mezar kitabeleri yazmışlardır. Bu imalatta siyah, beyaz, turkuvaz, koyu mavi renklerde yaldız çok kullanılmıştır. Çini merkezleri olarak, Konya, Sivas, Tokat en önemlileridir. Osmanlılar döneminde buralar merkez olmaktan çıkıp, yerini İznik ve Kütahya’ya bırakmıştır.

İlk gelişmiş Türk çinisi örnekleri, 13. yüzyılda Kılıçarslan’ın Konya’daki sarayında görülmektedir. Selçuklu mozaik çini tekniği ile renkli sır tekniğinin birleşmesi, Osmanlı çinilerine bir başlangıç olmuştur. Bu durum, Osmanlılar devrinde renk ve desenlerin artışıyla devam etti. İznik, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarında çiniciliğin merkezi olmuştur.

Osmanlı çini sanatının şahane üslubu, Bursa’da Yeşil Cami ve türbe ile başlar (1421-24). Yine Osmanlı çini sanatının getirdiği ilk büyük yenilik, çok renkli sır tekniği olmuştur. Diğer bir yenilik ise sır altı tekniği ile yapılan mavi-beyaz çinilerdir.

On dört ve on beşinci yüzyılda yapılan en büyük kısmı mavi ve beyaz renkte olan Kütahya çinileri ile ilk “Haliç çinisi” mamullerine, Bursa’da Sultan Mustafa Türbesi, Yeşil Türbe ve Cem Sultan Türbesi ile Edirne’de İkinci Murad Camiinde rastlanır.

On altıncı yüzyılda ise sırlı ve renkli duvar çinilerine rastlanmaktadır. İstanbul’da renkli sır tekniğinde yapılan çinilerin ilk örnekleri, 1522-1523 yılları arasında inşa edilen Yavuz Sultan Selim Camii ve Türbesindedir. Bu çeşit çinilerin son şaheserleri, İstanbul Şehzadebaşı’ndaki Şehzade Mehmed Türbesini (154Türklerde Çini ve Çinicilik süslemektedir. Ayrıca Hadice Sultan Türbesi ve Haseki Hürrem Sultan Medresesinin duvar çinileri bunlardandır.

1550’li yıllardan sonra renkli çini tekniği terkedilmiş ve çini sanatında sıraltı tekniği hakim olmuştur. İkinci ve en büyük üsluptaki çiniler, ilk olarak Süleymaniye Camiinin (1557) kıble duvarını süslemekte kullanılmıştır. Yine bu dönemde yapılan Rüstem Paşa Camiinin (1561) çinilerinde 41 çeşit lüle motifi vardır. Ayrıca çinicilik sanatında bir çığır açan üstün kaliteli bu çiniler, bugün İstanbul’da Kanunî Sultan Süleyman Türbesi (1566), Sokullu Mehmed Paşa Camii (1572), Piyale Paşa Camii (1574) ile Topkapı Sarayı’ndaki Üçüncü Murad Han Dairesinin duvarlarını süslemektedir.

On altıncı yüzyıl, Osmanlı çinicilik sanatının en yüksek seviyeye eriştiği devredir. İznik atölyelerinin büyük bir teknik başarısı olan kabarık parlak mercan kırmızısının çinilerde kullanılması, bu zamanda gerçekleşti. Firûze, mavi, koyu bir tatlı yeşil, kırmızı, açık lâcivert, beyaz ve bazen görülen siyah olarak yedi rengin, bu çinilerde sır altına tatbiki, dünya çini sanatında benzeri görülmemiş bir teknik gelişmedir. Bu devir çinilerinde kullanılan motiflerde, karanfil, sümbül, lâle, şakâyık, nar çiçeği, bahar yani çiçek, açmış erik ve kiraz dalları ile, artık tamamıyla tabiî örnekler hakimdir. Hançer gibi kıvrılan iri yeşil yapraklar, çiçeklerin arasını doldurmaktadır. 1600 tarihinde yapılan Sultan Üçüncü Murad türbesiyle bu büyük üslubun devri de kapanır.

İstanbul’da Tekfur Sarayında 1725’ten sonra bir çini atölyesi kurulmuş ve Sultan Ahmed Çeşmesi ile Hekimoğlu Ali Paşa Camii bu çinilerle süslenmiştir. Fakat bu atölyenin de ömrü uzun olmamıştır. Sadece Kütahya atölyeleri günümüze kadar varlığını devam ettirebilmiştir.

İslâm seramiklerinin önemli bir merkezi, 833-884 tarihlerinde kurulan Samarra şehridir. Perdah tekniği ile yapılan ilk seramikler, Samarra’da ortaya çıkmıştır. Plaka çini yapımı ilk defa burada gerçekleştirilmiştir. İslâm seramik sanatının çok çeşitli kalite ve formda zengin örneklerini Selçuklularda firûze, yeşil, kobalt mavisi, kahverengi, renkli ve şeffaf sırlı örnekler, çok bol bir şekilde görülmektedir. Anadolu seramikleri arasında İslâm seramik sanatının geleneksel kırmızı hamurlu gevşek hamur yapısında vazo, sürahi, kâse ve büyük küpler yapıldığı görülür.

Ne yazık ki, bu çok değerli güzel sanat dalı, 17. yüzyıl başından itibaren, gerilemeye, sonra da sönmeye yüz tutmuş ve çini yapımevleri, peş peşe kapanmıştır.

Muhteşem devirler yaşayan Türk çinicilik sanatı, eski gücünden çok şey kaybetmiş olmasına rağmen, bugün de hayatiyetini sürdürme gayreti içerisindedir.
Bu mesajdan alıntı yap
Sponsor Links

Grafikerler.net Reklamları

hop isimli Üye şimdilik offline konumundadır

hop

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 20-03-2009 #2
                             Sponsorlu Bağlantılar
merhaba,

ben foruma yeni üye oldum ve kime sormam gerektigini bilmiyorum. mezuniyet projem icin türk islam sanatlarinda kullanilan motiflerin ne anlama geldiklerini açıklamam gerekiyor. Bu bilgilere sizce nasil ulasabilirim? simdiden tesekkurler.
Bu mesajdan alıntı yap
blueden isimli Üye şimdilik offline konumundadır

blueden

Hiç Biri / Konya

Standart
Alt 26-03-2009 #3
Teşekkürler paylaşım için "Senem Sevtap"

merhaba,

ben foruma yeni üye oldum ve kime sormam gerektigini bilmiyorum. mezuniyet projem icin türk islam sanatlarinda kullanilan motiflerin ne anlama geldiklerini açıklamam gerekiyor. Bu bilgilere sizce nasil ulasabilirim? simdiden tesekkurler.
Geleneksel Türk Ebru Sanatı

Bu konuda mesajımda bulabilirsiniz.
Bu mesajdan alıntı yap
Asaf Sirin isimli Üye şimdilik offline konumundadır

Asaf Sirin

Hiç Biri / İstanbul

Standart
Alt 27-03-2009 #4
Paylaşım için teşekkürler.

Türk çini desenlerin arabeski motiflerden ayıran özelliklerini merak ediyorum. Selcukların mirasi arap kültüründen faydalanıb, ve yalnış söylemiyorumsa Selcuklar dönemi İslam sanat rönesansı kibi algılanıyor, fakat ben türk sanatının İslam sanatına etkisini, ve kendisine olan özgür tarz ve tekniklerini merak ediyorum.
Acaba bu konuda nereden bilgi bulabilirim ?
Bu mesajdan alıntı yap
EFENDIE isimli Üye şimdilik offline konumundadır

EFENDIE(30)

Hiç Biri / Yurtdışı

Standart
Alt 20-04-2009 #5
paylasim icin tskler
Bu mesajdan alıntı yap
efoja isimli Üye şimdilik offline konumundadır

efoja(37)

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 20-04-2009 #6
Bir çırpıda okudum... Şu cümlede canım acıdı; 1600 tarihinde yapılan Sultan Üçüncü Murad türbesiyle bu büyük üslubun devri de kapanır. çünkü anladım ki, terk ediş başlıyor... Neden sönmesine izin veriyoruz bir şeylerin? Yani bu kadar eskiyken sanat tarihimiz, neden atıyorum oturmuş bir grafik çizgimiz yok mesala? Minyatürdü, çiniydi.... kendimize has çizgilerimiz varken neden alt üst edip akımlar yaratamıyoruz? sadece "neden" dememizden mi?
Bu mesajdan alıntı yap
lovies isimli Üye şimdilik offline konumundadır

lovies

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 03-05-2009 #7
Güzel bir Paylaşım Teşekkür EderimTürklerde Çini ve Çinicilik
Bu mesajdan alıntı yap
gunesinkizi isimli Üye şimdilik offline konumundadır

gunesinkizi

Grafiker / İstanbul

Standart
Alt 06-05-2009 #8
Güzel bir Paylaşım Teşekkürler...
Bu mesajdan alıntı yap
burakkose16 isimli Üye şimdilik offline konumundadır

burakkose16(23)

Öğrenci (Grafik) / Bursa

Standart
Alt 21-02-2012 #9
Bir İznikli olarak çinin en kaliteli ve en görsel merkezi İZNİK Diyorum Türklerde Çini ve Çinicilik)
Bu mesajdan alıntı yap
Cevapla

Tags
cini, cinicilik, turklerde

Benzer Konular
Konu Konu Bilgileri Forum Cevaplar Son Mesaj
Çini Sanatı'nın Tarihçesi Mehmet Utku DİLER Çini 3 03-05-2010 11:48:21
acil çini desen fotoları lazm. Büşra Giritoğlu Fotoğraf - Resim 0 24-09-2008 09:49:01

Kapat
Şifremi Unuttum?